Situatie

Calcutta (Kolkata) is de hoofdstad van West Bengalen in het noordoosten van India. Zij herbergt zo'n 16 miljoen inwoners, waaronder naar schatting honderdduizend straatkinderen op een klein gebied van 104 km2, een van de dichtstbevolkte steden ter wereld. Calcutta is grotendeels gebouwd door de Engelsen en was tot in het midden van de jaren vijftig een belangrijke industriestad (o.a. automobielindustrie) met het hoogste inkomensniveau van het land. Sindsdien ging het bergafwaarts. Delhi verdrong Calcutta als politiek centrum. Bovendien kreeg Calcutta 2 miljoen Hindoevluchtelingen te verwerken bij de onafhankelijkheidsoorlog van het aangrenzende Bangladesh.

India is een rijk land met een sterk groeiende economie. Maar de afstand tussen arm en rijk wordt steeds groter. 21% van de bewoners is ondervoed, 16% heeft geen toegang tot schoon drinkwater, 39% is analfabeet (bron: Human Development Report 2004).

Geschiedenis

Ruud Bakhuizen van FEMI was, net als Peter Aalders van Van Ede & Partners, lid van de Kiwanisclub (vergelijkbaar met de Rotary). Bij Van Ede & Partners waren de consulenten gewoon een deel van hun winst in goede doelen te steken. Een van die goede doelen was YMWS (Young Men's Welfare Society), een scholingsproject van Shourabh Mukerji, een Indiër die regelmatig naar Europa kwam om geld in te zamelen. In 1994 introduceerde Peter Aalders Shourabh Mukerji bij Ruud Bakhuizen. Shourabh ontvouwde zijn plannen, maar zei steeds opnieuw: "Kom naar India, kom het met eigen ogen zien." Na een aantal jaren gebeurt dat: op 26 januari 1999 arriveren Ruud & Annelies Bakhuizen, vergezeld door Marjorie Schreuder als India-kenner, in Calcutta voor een werkbezoek van een week. In 2000 sluiten FEMI en Shourabh een samenwerkingsverband, waarbij FEMI zijn scholingsprojecten voor meerdere jaren van donaties voorziet. In 2004 werd opnieuw een werkbezoek afgelegd. FEMI nam deel aan een conferentie over duurzaam onderwijs en was aanwezig bij de feestelijke opening van twee scholen.

Bondgenoten

Shourabh Mukerji

Shourabh Mukerji (plm. 1954) komt uit een hoge kaste en is universitair opgeleid. In 1967 gaat hij als vrijwilliger onderwijs geven in een van de schooltjes van moeder Theresa. Shourabh is een leraar pur sang en heeft veel respect voor moeder Theresa. Dat is wederzijds: bij zijn huwelijk krijgt hij van haar een auto cadeau, die hij tot op de dag van vandaag vol trots in ere houdt. Shourabh heeft zijn eigen ideeën over onderwijs. Zie "doelen" voor verdere uitleg. Om zijn idealen te kunnen verwezenlijken vraagt hij aan zijn vader een voorschot op de erfenis en bouwt zijn eerste school voor 700 kinderen van schoolgeld betalende ouders. Daar houdt hij geld aan over om gratis scholing te kunnen bieden aan evenzoveel arme kinderen. Inmiddels heeft hij een aantal basisscholen opgezet en een middelbare school, de Young Horizons School (YHS). Deze laatste voorziet in door de staat gecertificeerd onderwijs voor 550 scholieren.

Shourabh heeft goede contacten in binnen- en buitenland, o.a. Engeland, Duitsland, Italië en Nederland. Hij ontvangt tevens donaties van o.a. ICCO, de Rudolf Steiner Stiftung en Van Ede & Partners.

Vineeta Hoon

Dr. Vineeta Hoon is afgestudeerd in geografie en promovendus bij EWC in Hawaï. Ze zit niet alleen met haar neus in de boeken maar heeft ook lange tijd in het veld gewerkt en geleefd met gemeenschappen in Scandinavië, Botswana, India en Nepal. Vineeta is een vrouw met vele interesses. Zo heeft ze als onderwijzeres gewerkt, als manager van een vakantieoord en leider van ontwikkelingsprojecten in India en Afrika. Vineeta is een van de oprichters van CARESS, (Centre for Action Research on Environment, Science and Society). Deze niet-gouvernementele organisatie richt zich op milieubewustwording en verbetering van de levensomstandigheden van vrouwen en inheemse volkeren door middel van zelfontplooiing en financiële micro-initiatieven. Vineeta houdt voor FEMI toezicht op het project in Calcutta.

Doelen

* Young Men's Welfare Society/Young Horizons School

2000 kinderen in de leeftijd van 3 tot 10 jaar krijgen toegang tot onderwijs, drinkwater, sanitair en medische verzorging. Ook agrarisch onderwijs wordt gegeven. In drinkwater wordt voorzien door het bouwen van pompen.

Het onderwijs beperkt zich niet tot taal en rekenen, ook het creatieve bewustzijn van de kinderen wordt gestimuleerd via o.a. toneel, dans en mime. Daarnaast wordt het sociaal bewustzijn gestimuleerd: in welke context leef ik, hoe schep ik mijn eigen leefbare toekomst? Contacten tussen school en ouders zijn een vitaal onderdeel van het onderwijs. Via het onderwijs aan de kinderen worden de ouders, met name de moeders, zich ook bewust van hun eigen situatie.

Om dit te bereiken worden drie nieuwe scholen gebouwd in South 24 Parganas, op het platteland in de Gangesdelta ten zuiden van Calcutta.

* Staar

Per jaar krijgen 150 ouderen met staar in de Gangesdelta een staaroperatie, inclusief medische begeleiding.

FEMI draagt jaarlijks in het totaal €50.000 bij.

Een druppel op een gloeiende plaat

Ruud Bakhuizen: het is natuurlijk een druppel op een gloeiende plaat wat we in Calcutta doen. Wat bereik je nu in zo'n miljoenenstad met een stukje scholing voor tweeduizend kinderen? Je moet gewoon ergens beginnen. En als je ziet wat een uitstraling dat heeft: via de kinderen bereik je hun ouders, die dan misschien ook zeggen: ik wil leren lezen, ik wil weg uit dat uitzichtloze bestaan. Shourabh zegt zelf: vrouwen zijn de basis van de samenleving. Als hun zelfbewustzijn kan worden versterkt dan is 60% van het ontwikkelingswerk in de sloppenwijken en het platteland voor elkaar.

Plannen voor de toekomst

Shourabh is een leraar en dat is zijn kracht. Maar ik zie nog zoveel meer dat moet gebeuren. Een vraag voor mij is bijvoorbeeld: kunnen leerlingen die gratis onderwijs hebben genoten niet iets terug gaan doen voor de school? Ik denk daarbij aan het opzetten van een vereniging voor oudleerlingen. Wat gebeurt er als een kind na de lagere school weer op straat staat? Valt zo'n kind weer terug in het dagelijks ritueel van de sloppenwijk? Dan denk ik ook aan beroepsonderwijs. Voordat de trek van het platteland naar de sloppenwijken begon, leerde een kind geen lezen of rekenen, maar een vak.

En verder denk ik aan het opzetten van eenvoudige spaarsystemen voor de moeders.